ฮอร์โมนเพศชายต่ำและ TRT: ตรวจอย่างไร เหมาะกับใคร และต้องติดตามอะไร

TRT หรือ Testosterone Replacement Therapy คือการให้ฮอร์โมนเพศชายทดแทนแก่ผู้ที่มีอาการหรืออาการแสดงสอดคล้องกับภาวะพร่องฮอร์โมน และมีผลตรวจ testosterone ต่ำอย่างสม่ำเสมอหลังประเมินสาเหตุและความปลอดภัยแล้ว

ไม่เสมอไป อาการเหล่านี้อาจเกิดจากการนอนน้อย ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ โรคอ้วน เบาหวาน ความเครียด ซึมเศร้า ยาบางชนิด ไทรอยด์ หรือโรคเรื้อรัง จึงต้องประเมินอาการร่วมกับผลเลือดและบริบทสุขภาพ

โดยทั่วไปควรตรวจ total testosterone ช่วงเช้าอย่างน้อย 2 ครั้งในคนละวันด้วยวิธีตรวจที่เชื่อถือได้ และแปลผลร่วมกับอาการ ไม่ควรเริ่มจากผลตรวจครั้งเดียว โดยเฉพาะหากค่าก้ำกึ่งหรือมีปัจจัยรบกวน

AUA ใช้ total testosterone ต่ำกว่า 300 ng/dL เป็นเกณฑ์ช่วยวินิจฉัย แต่ช่วงอ้างอิงของห้องปฏิบัติการและแนวทางอื่นอาจแตกต่างกัน การวินิจฉัยต้องมีอาการร่วมและผลต่ำอย่างสม่ำเสมอ ไม่ควรใช้ตัวเลขเดียวตัดสิน

ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน Total testosterone เป็นการตรวจหลัก ส่วน free testosterone อาจช่วยเมื่อค่า total อยู่ก้ำกึ่ง หรือสงสัยว่า SHBG ผิดปกติ เช่น ภาวะอ้วน โรคตับ ไทรอยด์ หรืออายุที่มากขึ้น

TRT จากภายนอกสามารถกด LH และ FSH ทำให้การสร้างอสุจิลดลงอย่างมากหรือหยุดชั่วคราว ผู้ที่ยังต้องการมีบุตรไม่ควรเริ่ม TRT โดยไม่ปรึกษาแพทย์ด้านฮอร์โมนและภาวะเจริญพันธุ์เพื่อพิจารณาทางเลือกอื่น

ไม่ใช่ TRT อาจช่วยความต้องการทางเพศและอาการทางเพศบางส่วนในผู้ที่มีภาวะพร่องฮอร์โมนจริง แต่ ED มักเกี่ยวข้องกับหลอดเลือด เบาหวาน ยา ระบบประสาท และปัจจัยจิตใจ จึงต้องประเมินแยก

ในผู้ที่มีภาวะพร่องฮอร์โมนจริง TRT อาจเพิ่มมวลกล้ามเนื้อและลดมวลไขมันบางส่วน แต่ผลต่อความแข็งแรง น้ำหนัก และรูปร่างแตกต่างกัน และไม่ทดแทนการออกกำลังกาย โภชนาการ การนอน และการควบคุมโรคร่วม

รูปแบบที่ใช้ได้อาจมีแบบฉีด แบบเจลหรือทาผิว แบบแผ่นแปะ และแบบรับประทานบางชนิด ขึ้นกับยาที่ขึ้นทะเบียน ความพร้อมของสถานพยาบาล ความต้องการของผู้ป่วย ค่าใช้จ่าย และแผนติดตาม

ข้อมูลปัจจุบันไม่ได้แสดงว่าการให้ TRT ในผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยเหมาะสมเพิ่มเหตุการณ์หัวใจและหลอดเลือดรุนแรงโดยรวมในช่วงการศึกษาหลัก แต่ FDA ยังให้คำเตือนเรื่องความดันโลหิตเพิ่มขึ้น จึงต้องประเมินความเสี่ยงหัวใจและติดตามความดัน

ได้ TRT อาจทำให้ hemoglobin และ hematocrit สูงขึ้น จึงต้องตรวจ CBC หรือ hematocrit ก่อนเริ่มและระหว่างรักษา หาก hematocrit สูงมาก แพทย์อาจต้องลดขนาดยา เปลี่ยนรูปแบบ พักยา หรือประเมินสาเหตุอื่น

หลักฐานปัจจุบันยังไม่ยืนยันว่า TRT เป็นสาเหตุให้เกิดมะเร็งต่อมลูกหมาก แต่ผู้ที่มีมะเร็งต่อมลูกหมากที่ยัง active หรือมีความเสี่ยงผิดปกติต้องได้รับการประเมินเฉพาะทาง และควรติดตาม PSA ตามอายุและความเสี่ยง

ไม่จำเป็นต้องตอบเหมือนกันทุกคน ขึ้นกับสาเหตุของภาวะฮอร์โมนต่ำ การตอบสนอง ผลข้างเคียง และปัจจัยที่แก้ไขได้ หากอาการไม่ดีขึ้นแม้ระดับฮอร์โมนเหมาะสม แพทย์อาจพิจารณาหยุดหรือเปลี่ยนแผน

สามารถสอบถามคิวประเมินผ่านสาขาหาดใหญ่ ภูเก็ต กระบี่ ศรีนครินทร์ รังสิต และเพลินจิต แต่การเจาะเลือด รายการตรวจ ยาที่มี และตารางแพทย์อาจแตกต่างกัน กรุณายืนยันก่อนเดินทาง