Focus Shock Wave (Piezoelectric) ฟื้นฟูสมรรถภาพชาย “จำนวน Shot สำคัญจริงไหม?”

ผมนพ. สืบพงษ์ เอ่งฉ้วน (หมอเบียร์) Urologist ทำงานด้านสุขภาพผู้ชายมานาน และอยู่กับ “Shock Wave” ในประเทศไทยมาตั้งแต่ช่วงแรกๆ (ผมมักพูดติดปากว่า Original Shock Wave ในประเทศ since 2014) ช่วง 1–2 ปีหลังนี้ เทคโนโลยีเครื่องพัฒนาไปเร็ว โดยเฉพาะกลุ่ม Focused Shock Wave และพลังงานแบบ Piezoelectric ที่ออกแบบให้พลังงานโฟกัส ลงจุดเป้าหมายมากขึ้น

แต่ก่อนจะคุยว่าเครื่องไหน “ใหม่กว่า” ผมอยากให้เริ่มจากคำถามที่คนไข้ควรรู้ที่สุด คือ Shock Wave จะได้ผลแค่ไหน ไม่ได้อยู่ที่ชื่อเครื่องอย่างเดียว แต่อยู่ที่การคัดคนไข้ให้เหมาะ + โปรโตคอล + จำนวน shot + ความสม่ำเสมอในการทำ

• แนวทางยุโรป (EAU) ระบุว่า low-intensity shockwave therapy สามารถทำให้การแข็งตัวดีขึ้นระดับเล็กน้อย ในผู้ป่วย ED ชนิด vasculogenic และแนะนำให้ใช้ในกลุ่มที่ได้รับข้อมูลครบถ้วน และเหมาะสม
• “จำนวน shot” และโปรโตคอลมีความสำคัญ เพราะการรักษาแบบนี้อาศัย การกระตุ้นซ้ำอย่างพอเหมาะ มากกว่าการทำครั้งเดียวแล้วหวังผลถาวร (งานทบทวนจำนวนมากชี้ว่ามีความหลากหลายของโปรโตคอล เครื่องมือและผลลัพธ์).
• ควรสื่อสารความจริง: ไม่ใช่ทุกคนจะเห็นผลเท่ากัน และไม่ควรรับประกันเห็นผลตั้งแต่ครั้งแรก แบบเหมารวม แต่ในบางรายอาจรู้สึกได้ เช่น ความมั่นใจ ความไว คุณภาพการแข็งตัวดีขึ้นเล็กน้อยหลังเริ่มทำ

ทำไมผมย้ำว่า “จำนวน Shot สำคัญสุด”

ผมเจอคนไข้หลายกลุ่มที่ผิดหวัง เพราะไปทำแบบนัดน้อย shotน้อย จุดไม่ทั่ว แล้วสรุปว่า Shock Wave ไม่ได้ผล ในมุมผม หลักคิดที่ถูกคือ

1. Shock Wave ไม่ใช่เวทมนตร์
มันคือการใช้พลังงานระดับต่ำเพื่อกระตุ้นการตอบสนองของเนื้อเยื่อ โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีปัญหาเลือดไปเลี้ยงไม่ดี (vasculogenic)

2. ผลลัพธ์มาจากความสม่ำเสมอ
ในงานวิจัย และรีวิวจำนวนมาก จะเห็นว่ามีหลายโปรโตคอล (จำนวนครั้ง จำนวนช็อต ตำแหน่งยิง และชนิดเครื่อง) และผลลัพธ์ขึ้นกับการออกแบบการรักษาอย่างมาก

3. Focused vs Radial ไม่ควรเอามาปะปนกันแบบสรุปเร็ว
คำว่า “Shock Wave” ในตลาดถูกใช้รวมๆ แต่จริงๆ มีความต่างเรื่องลักษณะพลังงาน และการโฟกัส ซึ่งทำให้ประสบการณ์และผลลัพธ์ต่างกันได้ (นี่คือเหตุผลที่ผมแยกคำว่า Focus Shock Wave ชัดๆ เวลาอธิบายคนไข้)

Focus Shock Wave (Piezoelectric) เหมาะกับใคร?

อิงแนวทางยุโรปและข้อมูลสรุปทางคลินิก กลุ่มที่มักตอบสนองได้ดีกว่า คือ

• ED ชนิด vasculogenic ระดับอ่อนถึงปานกลาง
• คนที่ “อยากฟื้นฟู” และไม่อยากพึ่งยาอย่างเดียว หรือเป็นกลุ่มที่ยา PDE5i ตอบสนองไม่เต็มที่ (ต้องประเมินรายบุคคล)

แต่ถ้าเป็นกลุ่มที่มีโรคซับซ้อนมาก เส้นประสาทเสียหายชัด หรือสาเหตุไม่ใช่เลือด (เช่นฮอร์โมน จิตใจ ยาบางชนิด) ต้องประเมินเพิ่ม เพราะผลอาจไม่เด่นเท่ากลุ่ม vasculogenic

“เห็นผลตั้งแต่ครั้งแรก” พูดได้แค่ไหนให้ไม่หลอกคนไข้

ผมขอพูดตรงๆ คำว่า “เห็นผลตั้งแต่ครั้งแรก” ถ้าพูดแบบการแพทย์ ต้องเป็นรายบุคคล

สิ่งที่อาจเกิดขึ้นได้”หลังครั้งแรกในบางราย คือ

• รู้สึกเลือดมาไวขึ้น
• ความมั่นใจดีขึ้น
• คุณภาพการแข็งตัวดีขึ้นเล็กน้อย

แต่ถ้าพูดแบบรับประกันทุกคน = ไม่ใช่ภาษาการแพทย์ที่ถูกต้อง

แนวทางที่ปลอดภัยต่อคนไข้และดีต่อ Google คือ “บางรายอาจเริ่มรู้สึกได้ตั้งแต่ช่วงแรก แต่โดยทั่วไปควรประเมินจากความต่อเนื่องตามโปรโตคอลและติดตามผลเป็นระบบ”

คำว่า Focus 15,000 shots ต่อครั้ง: ควรอ่านอย่างมีสติ

• จำนวน shot ที่ใช้จริงควรเป็นไปตามการประเมินและโปรโตคอลของแพทย์
• “มาก” ไม่ได้แปลว่า “ดีกว่าเสมอ” ถ้าไม่ได้ออกแบบให้เหมาะกับคนไข้
• จุดสำคัญคือ ทำให้พอ + ทำให้ถูก + ทำให้สม่ำเสมอ + ติดตามผล

ความปลอดภัย ผลข้างเคียง และสิ่งที่ต้องบอกคนไข้ก่อนเริ่ม

โดยทั่วไปการรักษาแบบ Li-SWT ถือว่าไม่รุกรานมากและมีรายงานความปลอดภัยค่อนข้างดีในงานจำนวนมาก แต่หลักฐานยังพัฒนาอยู่ และมีความหลากหลายของงานวิจัยโปรโตคอล

อาการที่พบได้ (มักเล็กน้อย หรือชั่วคราว) เช่น

• รู้สึกตึง เมื่อยเล็กน้อย
• ระคายผิวหรือช้ำเล็กน้อย

ถ้ามีอาการปวดมากผิดปกติ บวมผิดปกติ หรือมีโรคประจำตัวสำคัญ ควรแจ้งแพทย์ก่อนเริ่มทุกครั้ง

สรุป

ผมอยากให้คนไข้จำ 3 ประโยคนี้ก่อนตัดสินใจ

1. Shock Wave ไม่ใช่ทำครั้งเดียวจบ

2. จำนวน shot สำคัญ แต่ต้องอยู่บนโปรโตคอลที่เหมาะกับคุณ

3. ถ้าจะทำ ให้ทำกับทีมที่ คัดเคสเป็น + วางแผนเป็น + ติดตามผลเป็น

ใครสนใจเข้ารับShock Wave สามารถทักสอบถามทาง LINE OA หรือ แวะเข้าสอบถามสาขาใกล้บ้าน คลิกเพื่อดูสาขาใกล้บ้านท่าน

Q&A คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการShockwave รักษาเสื่อมสมรรถภาพ

คลิกที่นี่ ปรึกษาสมรรถภาพทางเพศ กับ หมอเบียร์ นพ.สืบพงษ์ เอ่งฉ้วน แพทย์เฉพาะทางศัลยศาสตร์ยูโรวิทยา (Urology) เลข ว.29458