ทำหมันชายมีกี่แบบ? รวมเทคนิคและข้อดีจากแพทย์เฉพาะทาง

สรุปประเด็นสำคัญ

• ทำหมันชายมีทั้งแบบผ่าตัดทั่วไปและแบบแผลเล็ก
• เป้าหมายคือปิดท่อนำอสุจิ ไม่ใช่ลดฮอร์โมนหรือทำให้สมรรถภาพลดลง
• เทคนิคแผลเล็กมักเจ็บน้อย แผลเล็ก และฟื้นตัวไวกว่าในหลายราย
• หลังทำยังต้องคุมกำเนิดต่อจนกว่าจะตรวจน้ำเชื้อแล้วไม่พบอสุจิ
• ควรเลือกเทคนิคจากการประเมินโดยแพทย์ ไม่ใช่จากชื่อวิธีอย่างเดียว

ทำหมันชายคืออะไร

ทำหมันชายคือการคุมกำเนิดถาวรโดยจัดการกับท่อนำอสุจิ เพื่อไม่ให้อสุจิเดินทางออกมาปนกับน้ำเชื้อขณะหลั่ง หลังทำสำเร็จ ผู้ชายยังมีน้ำเชื้อและยังหลั่งได้ตามปกติ เพียงแต่น้ำเชื้อจะไม่มีอสุจิ

การทำหมันชายไม่ได้ตัดลูกอัณฑะ ไม่ได้ลดฮอร์โมนเพศชาย และโดยทั่วไปไม่ได้ทำให้ความต้องการทางเพศหรือการแข็งตัวลดลง เพราะเป็นคนละระบบกับกลไกการแข็งตัว

ทำหมันชายมีกี่แบบ

ถ้าอธิบายแบบเข้าใจง่าย การทำหมันชายที่คนไข้มักได้ยินบ่อย แบ่งได้เป็น 2 กลุ่มหลัก

ทำหมันชายแบบผ่าตัดทั่วไป

วิธีนี้แพทย์จะเปิดแผลบริเวณถุงอัณฑะเพื่อหาท่อนำอสุจิ จากนั้นจึงตัดหรือปิดท่อทั้งสองข้าง เป้าหมายคือทำให้อสุจิไม่สามารถออกมาปนกับน้ำเชื้อได้

ข้อดีคือเป็นวิธีมาตรฐานที่ใช้มายาวนานและทำได้ในหลายสถานพยาบาล แต่ข้อจำกัดคืออาจมีแผลใหญ่กว่า เจ็บหรือบวมมากกว่าเทคนิคแผลเล็กในบางราย

ทำหมันชายแบบแผลเล็ก

ทำหมันชายแบบแผลเล็ก หรือ No-scalpel vasectomy เป็นเทคนิคที่ใช้รูเปิดเล็กมากแทนการเปิดแผลแบบเดิม ช่วยลดการบาดเจ็บของผิวหนังและเนื้อเยื่อรอบ ๆ

จุดเด่นของเทคนิคนี้คือแผลเล็ก เจ็บน้อย ฟื้นตัวไว และในหลายเคสไม่จำเป็นต้องเย็บแผล แต่ยังต้องทำโดยแพทย์ที่มีประสบการณ์ และยังต้องตรวจน้ำเชื้อยืนยันผลหลังทำเหมือนเดิม

แบบไหนเหมาะกับใคร

โดยทั่วไปแพทย์จะเลือกเทคนิคจากสรีระของผู้ป่วย ประวัติผ่าตัดเดิม ความสะดวกในการคลำท่อนำอสุจิ และความเหมาะสมทางการแพทย์

• ถ้าต้องการแผลเล็ก ฟื้นตัวไว อาจเหมาะกับเทคนิคแผลเล็ก
• ถ้ามีประวัติผ่าตัดบริเวณถุงอัณฑะมาก่อน อาจต้องประเมินละเอียดขึ้น
• ถ้าคลำท่อนำอสุจิยาก แพทย์อาจต้องเลือกวิธีที่เหมาะกับสรีระจริง
• ถ้ามีโรคประจำตัวหรือกินยาละลายลิ่มเลือด ต้องแจ้งแพทย์ก่อนเสมอ

ข้อดีของการทำหมันชาย

• เป็นวิธีคุมกำเนิดถาวรที่มีประสิทธิภาพสูง
• ทำกับฝ่ายชาย ไม่ต้องให้ฝ่ายหญิงรับภาระการคุมกำเนิดเพียงฝ่ายเดียว
• ใช้เวลาทำไม่นานในหลายเคส
• โดยทั่วไปไม่กระทบการแข็งตัวหรือความต้องการทางเพศ
• หลังยืนยันผลสำเร็จแล้ว ไม่ต้องคุมกำเนิดรายวันหรือรายเดือน

หลังทำหมันชายต้องรู้อะไร

หลังทำหมันชาย ผู้ป่วยควรพัก ลดการออกแรงหนัก ดูแลแผลให้สะอาด และสังเกตอาการผิดปกติ เช่น ปวดมากขึ้น บวมแดง มีไข้ หรือเลือดออกไม่หยุด

สิ่งที่สำคัญที่สุดคือหลังทำหมันยังไม่คุมกำเนิดได้ทันที เพราะอาจยังมีอสุจิค้างอยู่ในระบบ ต้องคุมกำเนิดต่อและตรวจน้ำเชื้อตามแพทย์นัดจนยืนยันว่าไม่พบอสุจิ

อ่านต่อเรื่องทำหมันชาย

ข้อมูลแพทย์ผู้ให้คำปรึกษาเบื้องต้น

หมอเบียร์ นพ.สืบพงษ์ เอ่งฉ้วน

แพทย์เฉพาะทางศัลยศาสตร์ยูโรวิทยา (Urology) เลข ว.29458

การทำหมันชายควรได้รับคำอธิบายเรื่องเทคนิค ข้อดี ข้อจำกัด การดูแลหลังทำ และการตรวจน้ำเชื้อยืนยันผลอย่างครบถ้วนก่อนตัดสินใจ