นิ่วในไต รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ด้วยเทคโนโลยี ESWL

สรุปประเด็นสำคัญ

• ESWL คือการสลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทกจากภายนอก ไม่ต้องผ่าตัดเปิด
• เหมาะกับนิ่วบางขนาด บางตำแหน่ง และนิ่วที่ไม่แข็งมากเกินไป
• หลังทำอาจมีปัสสาวะปนเลือดหรือปวดหน่วงชั่วคราวได้
• นิ่วใหญ่กว่า 2 ซม. แข็งมาก หรือมีหลายก้อน อาจต้องใช้วิธีอื่น
• ผลลัพธ์ขึ้นกับขนาด ความแข็ง และตำแหน่งของนิ่ว

ESWL คืออะไร

ESWL คือการใช้คลื่นกระแทกจากภายนอกยิงผ่านผิวหนังไปยังก้อนนิ่ว โดยอาศัยเครื่องกำหนดตำแหน่งนิ่วเพื่อให้คลื่นกระแทกตรงจุด จากนั้นนิ่วจะแตกเป็นชิ้นเล็กลงและขับออกทางปัสสาวะ

จุดเด่นของวิธีนี้คือเป็นการรักษาแบบไม่ต้องผ่าตัด ไม่มีแผลเปิด และโดยทั่วไปฟื้นตัวเร็วกว่าการผ่าตัด แต่ผลลัพธ์ขึ้นกับขนาด ความแข็ง ตำแหน่งของนิ่ว และการขับเศษนิ่วหลังทำ

ESWL เหมาะกับใคร

ESWL มักเหมาะกับผู้ป่วยที่มีก้อนนิ่วขนาดไม่ใหญ่มาก อยู่ในตำแหน่งที่คลื่นเข้าถึงได้ และไม่มีภาวะที่ทำให้เศษนิ่วขับออกยาก

สาเหตุที่ทำให้เกิดนิ่วในไต

นิ่วในไตเกิดจากการตกตะกอนของสารต่าง ๆ ในปัสสาวะ เช่น แคลเซียม ออกซาเลต ยูเรต หรือสารอื่น ๆ เมื่อสะสมมากขึ้นอาจรวมตัวเป็นก้อนนิ่ว

• ดื่มน้ำน้อยหรือมีภาวะขาดน้ำบ่อย
• กินอาหารเค็ม หวาน หรือโปรตีนสูงมากเกินไป
• มีโรคเกาต์ เบาหวาน หรือโรคเมตาบอลิกบางชนิด
• มีประวัติครอบครัวเป็นนิ่ว
• มีความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ
• เคยเป็นนิ่วมาก่อนและกลับมาเป็นซ้ำ

วิธีรักษานิ่วในไตมีอะไรบ้าง

วิธีรักษานิ่วขึ้นกับขนาด ตำแหน่ง ความแข็งของนิ่ว อาการ และภาวะแทรกซ้อนที่พบ ไม่ใช่ทุกคนต้องใช้วิธีเดียวกัน

การเตรียมตัวก่อนสลายนิ่ว ESWL

• แจ้งโรคประจำตัว ยาที่ใช้ และประวัติแพ้ยาให้แพทย์ทราบ
• แจ้งหากใช้ยาละลายลิ่มเลือด แอสไพริน หรืออาหารเสริมที่มีผลต่อเลือด
• พักผ่อนให้เพียงพอก่อนวันทำ
• รับประทานอาหารอ่อน ย่อยง่าย ตามคำแนะนำ
• มาตามนัดและนำผลตรวจเดิม เช่น อัลตราซาวนด์ X-ray หรือ CT scan มาด้วยถ้ามี

การดูแลหลังสลายนิ่ว

หลังทำ ESWL อาจมีอาการปวดหน่วง ปัสสาวะปนเลือดเล็กน้อย หรือมีเศษนิ่วหลุดออกมาได้ในช่วงแรก อาการส่วนใหญ่มักดีขึ้นภายใน 1–2 วัน แต่ควรสังเกตอาการผิดปกติร่วมด้วย

• ดื่มน้ำมากขึ้นตามคำแนะนำแพทย์ เพื่อช่วยขับเศษนิ่ว
• พักผ่อนและหลีกเลี่ยงการออกแรงหนัก 1–2 วันแรก
• รับประทานยาตามแพทย์สั่ง
• สังเกตปัสสาวะว่ามีเลือดหรือเศษนิ่วออกมาหรือไม่
• กลับมาตรวจตามนัดเพื่อดูว่านิ่วแตกและขับออกได้ดีหรือไม่

ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของ ESWL

ESWL ไม่ได้สำเร็จเท่ากันทุกคน ผลลัพธ์ขึ้นกับหลายปัจจัยร่วมกัน

• ขนาดนิ่ว: นิ่วใหญ่มากอาจแตกยากหรือต้องทำซ้ำ
• ความแข็งของนิ่ว: นิ่วบางชนิดแข็งและตอบสนองต่อคลื่นได้น้อย
• ตำแหน่งนิ่ว: บางตำแหน่งขับเศษนิ่วออกได้ง่ายกว่าบางตำแหน่ง
• กายวิภาคทางเดินปัสสาวะ: หากมีการตีบ อุดกั้น หรือเคยผ่าตัด อาจทำให้เศษนิ่วหลุดยาก
• การดูแลหลังทำ: การดื่มน้ำและมาตรวจตามนัดมีผลต่อการติดตามผล

ข้อจำกัดและความเสี่ยงของ ESWL

แม้ ESWL จะเป็นวิธีที่ไม่ต้องผ่าตัด แต่ก็ยังมีข้อจำกัดและอาการข้างเคียงที่ควรรู้ล่วงหน้า

• อาจมีปัสสาวะปนเลือดชั่วคราว
• อาจปวดเมื่อเศษนิ่วเคลื่อนออกมา
• นิ่วบางชนิดแตกยาก ต้องทำซ้ำหรือเปลี่ยนวิธี
• เศษนิ่วอาจอุดกั้นทางเดินปัสสาวะในบางกรณี
• ไม่เหมาะกับหญิงตั้งครรภ์หรือผู้มีปัญหาเลือดออกง่ายบางราย

อ่านต่อเรื่องที่เกี่ยวข้อง

ข้อมูลแพทย์ผู้ให้คำปรึกษาเบื้องต้น